1984: Big Brother is watching you

De laatste jaren las ik vooral waargebeurde verhalen of kennisboeken. Daar kwam met 1984 verandering in en dat viel me eigenlijk geen moment tegen.

Het boek 1984 van George Orwell is een absolute bestseller. Een klassieker. Het boek stond al een tijd op mijn leeslijst. En dat terwijl ik in de afgelopen paar jaar geen romans las. Best spannend dus!

Ik maakt op de middelbare school kennis met George Orwell. Niet persoonlijk, maar doordat we bij de geschiedenisles naar de verfilming van Animal Farm (nog zo’n klassieker) keken. Met die film wilde de leraar ons op speelse wijze iets leren over de opkomst van het Stalinisme in de Sovjet-Unie.

George Orwell

Big Brother

Ook 1984 heeft een link met een regime zoals dat van de Sovjet-Unie in de tijd van Stalin. Het boek volgt hoofdpersoon Winston, die leeft in wat wij nu kennen als Londen. De wereld waar hij in leeft is compleet anders dan waar wij in leven.

Het land wordt geregeerd door De Partij. De leider van De Partij is Grote Broer (Big Brother in het Engels). De Partij controleert alles. Letterlijk. Elke burger wordt in de gaten gehouden met camera’s, microfoons en speciale ‘teleschermen’ (een soort tv’s die niet alleen beelden uitzenden, maar ook ontvangen).

Grappig weetje: de uitspraak ‘Big Brother is watching you’ is afkomstig uit 1984. Dit zinnetje werd in Nederland bekend door het telvisieprogramma Big Brother, waarbij een groepje Nederlanders zichzelf liet opsluiten in een villa en alles gefilmd werd door camera’s die overal in het huis hingen.

Tegenstrijdige namen

Iedereen moet doen wat de Grote Leider hen opdraagt. Als je niet meedoet, luistert of op een andere manier buiten de pas loopt, kun je een straf van het Ministerie van Liefde verwachten.

Ironisch trouwens, die naam, het Ministerie van Liefde. In feite is dit ministerie verantwoordelijk voor het uitdelen van lijfstraffen en valt het dus wel mee hoe ‘lief’ de mensen van dit ministerie zijn.

In het land van Big Brother hebben alle ministeries tegenstrijdige namen. Het Ministerie van Vrede is eigenlijk dus het Ministerie van Oorlog en het Ministerie van Waarheid is verantwoordelijk voor de vervalsing van geschriften, zodat burgers continue een gemaakte waarheid voorgeschoteld krijgen.

Door dit systeem te hanteren, probeert De Partij de macht in handen te houden. Winston, de hoofdpersoon, komt in opstand tegen het systeem. Zo houdt hij een geheim dagboek bij en heeft hij gedachten die volgens de regels van De Partij strafbaar zijn. Ook is hij verliefd op de veel jongere Julia, wat ook strafbaar is.

Winston worstelt met zijn gedachten en met zichzelf. In 1984 volgen we hem terwijl hij probeert om niet gesnapt te worden door De Partij.

Privacy

Orwell schreef dit boek in 1948 (nee, geen typefout) en daarom vind ik het zo bijzonder dat het zestig jaar later nog steeds actueel is. We worden tegenwoordig op veel manieren in de gaten gehouden door autoriteiten, maar ook door bedrijven als Google en Facebook. We staan het zelfs toe.

Je kunt je afvragen in hoeverre we tegenwoordig nog privacy hebben. Dit is een thema dat ook op de politieke agenda hoog staat. Vorig jaar ging de veelbesproken nieuwe privacywet in werking, waardoor de gegevens van burgers wat meer beschermd werden. En dan nog is de vraag hoeveel privacy we echt hebben.

Hoe dan ook, in 1984 zie je wat er gebeurt als de privacy ingeperkt zou worden tot het absolute dieptepunt. Er is geen ruimte meer voor zelfontplooiing, creativiteit en individualisme.

Fantaseren

Doordat 1984 een fictief verhaal is, ga je zelf een beeld maken van hoe alles eruit ziet. Dat maakte het boek echt heel erg leuk om te lezen! De laatste keer dat ik zo kon fantaseren over hoe een wereld eruit ziet, was toen ik de Harry Potter-reeks las.

Het boek is later verfilmd en ook de film heb ik gekeken. Bizar om te zien hoeveel er in de film klopte met hoe ik het mijzelf had voorgesteld tijdens het lezen van het boek.

Moeizame start

Zoals bij elk boek, had ik ook bij 1984 moeite om erin te komen. Eigenlijk zou ik het nog een keer moeten lezen om ook het begin heel bewust mee te maken. Ik vond het in het begin lastig om alles wat er gebeurde te plaatsen. In mijn geval werkte dat niet heel motiverend. Ik had het boek bijna voorgoed weggelegd.

Achteraf gezien ben ik blij dat ik toch weer eens een roman erbij heb gepakt. Ik heb besloten dat ik de komende tijd vaker een roman of fictie wil lezen. Met De Ondergrondse Spoorweg van Colson Whitehead (die las ik later dan 1984) heb ik dat al gedaan. Binnenkort weer een nieuwe (iemand een tip?).

Op Goodreads gaf ik 1984 vier sterren. Ik heb mijzelf prima vermaakt, maar vond vijf sterren toch net iets teveel gezien de moeizame start die ik bij het lezen van dit boek had.

Heb jij 1984 ook gelezen? Of heb je een tip voor een roman die ik zou moeten lezen? Laat het me weten in de comments hieronder of via Twitter (@luuc).  

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *